خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





هما یا کرکس ریشو (Gypaetus barbatus)

           هما بزرگترین کرکس با رنگ و ویژگیهای منحصر بفرد است. در ایران، مقیم ارتفاعات بلند رشته کوههای البرز و زاگرس است و در این مناطق تولیدمثل و زمستانگذرانی می کند. این پرنده به تعداد بسیار اندک در ارتفاعات استان ایلام نیز مشاهده شده است. امید است مقاله ذیل بتواند اطلاعات مفیدی در مورد این پرنده کمیاب در اختیار علاقه مندان به حیات وحش قرار دهد.

             بزرگ جثه و باشکوه!  هما یک پرنده شکاری بسیار متمایز و یکی ازبزرگترین پرندگان شکاری بر قدیم است. بالهای بسیار بزرگ، این پرنده را قادر می سازد در بالای شیب های کوهستانی به آسانی اوج بگیرد. در حالی که طرح کلی دم لوزی شکل بلند آن در حین پرواز غیرقابل اشتباه است، سر به رنگ زرد کرمی است و دارای رگه های چشمی تیره رنگ  به شکل دسته ای ریش مانند  تا زیر منقار باریک و کوتاه امتداد دارد، از این رو نام دیگر آن کرکس ریشو می باشد. گردن و قسمتهای تحتانی بدن به رنگ نارنجی و رنگ و رو رفته است، در حالی که پشت، بالها و دم به رنگ آبی- خاکستری تیره تا سیاه می باشد. پرندگان جوان به سختی از پرندگان بالغ متمایز می شوند و دارای پوشش پر به رنگ قهوه ای متغیر رگه دار هستند. تا حدود 13 زیرگونه از هما توصیف گردیده اند که با درجات متغیری از نظر اندازه و ظاهر متفاوتند اما معمولا تنها دو زیر گونه از این پرنده شناسایی شده است:

    1-Gypaetus barbatus barbatus

     2- Gypaetus barbatus meridionalis

    اندازه بدن: 1/2-1 متر

    وزن:  7-4/5 کیلوگرم

     

    زیست شناسی

         در میان ماهرترین گلایدرها، هما پروازی عالی دارد. هنگام اوج گرفتن بر فراز گذرگاههای کوهستانی بندرت   بالهایش را به هم میزند، هر چند که شبیه سایر کرکس ها  هما یک لاشه خوار تمام عیار است، اما  تا حدودی از این لحاظ  که متخصص تغذیه از استخوانهاست، پرنده ای منحصر بفرد است. در حالی که استخوانهای کوچک را بطور کامل می خورد، استخوانهای بزرگ را به آسمان حمل می کند و از ارتفاع بطرف صخره های پایین دست رها می کند. این تکنیک خیره کننده که منجر به خرد شدن استخوانها بر روی صخره ها می شود به پرنده این فرصت را می دهد تا به مغز استتخوان مغذی دسترسی پیدا کند. علاوه بر استخوانها و سایر لاشه ها، برخی طعمه های زنده از قبیل لاکپشت ها، خرگوش کوهی (هیراکس) و خرگوش صحرایی را شکار می کند که با آنها رفتاری شبیه استخوانهای بزرگ انجام می دهد.

          هما بصورت جفت زادآوری می کند، که هر جفت برقلمرو وسیعی فرمانروایی می کند که در محدوده این قلمرو آشیانه ای بر روی پرتگاهی قابل دسترس، تاقچه ای صخره ای یا یک غار نسبتاً کوچک ساخته می شود. در طی فصل تولیدمثل که از نظر زمانبندی جغرافیایی متغیر است جفتهای نامزد نمایشهایی دیدنی به اجرا میگذارند، بسرعت پایین آمده و با همدیگر اوج می گیرند و گاهی چنگالهایشان را در هم قفل می کنند و بطور مارپیچ تقریبا تا سطح زمین رو به پایین سقوط می کنند.

            آشیانه از توده حجیمی از شاخه های آستر شده با پشم، مدفوع، پوست خشک شده و گاهی حتی آشغال ساخته شده است. بطور معمول در هر کلاچ یک یا دو تخم گذاشته می شود و قبل از خروج جوجه ها از تخم بمدت 53 تا 60 روز تحت انکوباسیون قرار دارند. جوجه ها پس از 100 الی 130 روز آشیانه را ترک می کنند اما تا حدود یکسال به والدینشان وابسته هستند. معلوم شده که پرندگان جوان در منطقه وسیعی سرگردانند، اما پرندگان بالغ بطور طبیعی در گستره خانه بسیار بزرگ خود اقامت دارند.

    گستره

             گستره هما از اروپای جنوبی آغاز شده و در سراسر خاورمیانه تا شمال شرقی چین ادامه دارد و همچنین در  قسمتهایی از شمال، شرق و جنوب آفریقا حضور دارد. G.b.meridionalis در جنوب غربی عربستان و شرق و جنوب آفریقا حضور دارد، در حالی که Gypaetus barbatus barbatus مابقی گستره آن را اشغال می کند.

     

    زیستگاه

              این پرنده شکاری ارتفاعات بلند معمولا در مناطق کوهستانی دورافتاده با رویشگاههایی متفاوت زیست می کند. از علفزارهای آلپ تا شیب های صخره ای کم پشت حضور دارد. این پرنده غالبا در ارتفاعات بالای 1000 متری سطح دریا یافت می شود، اما برخی افراد بر فراز قله اورست در ارتفاع  احساس برانگیز 7500 متری سطح دریا به ثبت رسیده اند.

    وضعیت

      در فهرست سرخ IUCN  ها در وضعیت حداقل نگرانی قرار دارد.

    تهدیدات

           علیرغم گستره وسیع، هما در تراکم های کمی وجود دارد و بنظر می رسد در سطح بخشهای مهمی از گستره اش غیر متداول یا کمیاب باشد. علاوه بر این بنظر می رسد اغلب جمعیت ها بعلت دامنه ای از عوامل منجمله شکار، مسموم سازی، کاهش زیستگاه و مزاحمت در حال کاهش باشد. با این حال خوشبختانه برخی مناطق مانند هیمالایا وجود دارد که هما به فراوانی وجود دارد.

    حفاظت

         بنظر نمی رسد که نرخ کاهش جمعیت هما در سطح جهانی بطور قابل توجهی سریع باشد یا اندازه جمعیت آنقدر کوچک باشد که ان را در طبقه در معرض تهدید IUCN منظور نمود. با این حال بدلیل اینکه در برخی مناطق مانند اروپا و آفریقای جنوبی هما شدیداً آسیب پذیر است چندین پروژه حفاظتی برای این گونه متقبل شده است. این پروژه ها شامل یک برنامه معرفی مجدد  بسیار موفق و دارای اهداف عالی در اروپا است که از اواخر دهه 1970 تحت هدایت موسسه حفاظت از کرکس ریش دار در دست اقدام است.

     


    این مطلب تا کنون 6 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : پرنده ,گستره ,بطور ,پرندگان ,barbatus ,مناطق ,gypaetus barbatus ,وجود دارد ,آفریقا حضور ,مناطق مانند ,حضور دارد ,برخی مناطق مانند ,gypaetus barbatus barbatus ,
    هما یا کرکس ریشو (Gypaetus barbatus)

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده